ملانوم (melanoma)
ملانوم یک نوع سرطان پوست که به سایر نواحی بدن و عمدتاً گرههای لنفاوی، کبد، ریهها و دستگاه عصبی مرکزی گسترش مییابد. اکثر موارد ملانوم از یک خال پوستی یا سایر ضایعات پوستی قبلی منشأ میگیرد.
ـ علایم شایع:
یک ضایعه پوستی مسطح یا مختصری برجسته که میتواند سیاهرنگ، قهوهای، آبی، قرمز، سفید یا دارای مخلوطی از رنگها باشد. لبههای ضایعه اغلب نامنظم بوده و ممکن است خونریزی داشته باشد.
ـ علل بیماری:
رشد مهارنشده سلولهایی که ایجادکننده رنگ قهوهای پوست هستند (ملانوسیتها). هنگامی که سلولها به سمت لایههای زیرین پوست رشد میکنند به عروق خونی و لنفاوی دستاندازی کرده و از این طرق به سایر نواحی بدن انتشار مییابند.
ـ عوامل افزایشدهنده خطر:
۱. خالهای پوستی
۲. بارداری
۳. سابقه خانوادگی ملانوم
۴. زندگی در مناطق آفتابگیر
۵. اشعهدرمانی یا مواجهه بیش از حد با نور ماوراءبنفش مثلاً با لامپهای آفتابی
۶. عوامل ژنتیک این سرطان در افراد سفیدپوست بور بیشترین شیوع را دارد و برعکس در سیاهپوستان نادر است.
۷. مشاغل یا فعالیتهایی که با تماس زیاد با آفتاب در ارتباطند نظیر کشاورزی، کارهای ساختمانی، ورزشهای قهرمانی یا حمام آفتاب گرفتن
ـ پیشگیری:
از تماس بیش از حد با آفتاب اجتناب کنید. از کلاههای لبهپهن و لباسهای محافظ استفاده کنید. از ترکیبات ضدآفتاب با حداکثر قدرت محافظتی بر روی پوست نواحی در معرض آفتاب استفاده کنید. این نکته به ویژه در سالهای نوجوانی مهم است. بهمنظور شناسایی تغییر در نواحی پیگمانته پوست، بهطور منظم پوست بدن و از جمله کف پا را مورد معاینه قرار دهید. برای بررسی پوست ناحیه پشت از یکی از اعضای خانواده کمک بگیرید. در مورد هرگونه تغییر پوستی به ویژه در نواحی قهوهای یا سیاه به صورت چند رنگه شدن، نامنظم شدن لبهها یا سطح ضایعه، خونریزی از ضایعه یا هرگونه تغییر دیگر با پزشک مشورت کنید.
ـ عواقب موردانتظار:
بسیار متغیر است. ملانوم در مراحل اولیه که هنوز به سایر نواحی گسترش نیافته است با برداشت از طریق جراحی قابل علاج است. در حال حاضر در صورت گسترش تومور به اعضای دور، بیماری غیرقابل علاج بوده و در مدت زمان اندکی منجر به مرگ میگردد. با این حال، علایم آن قابلتسکین یا کنترل است. تحقیقات علمی در مورد علل و درمان این بیماری ادامه دارد و این امید وجود دارد که درمانهای مؤثرتر و در نهایت علاجبخشی عرضه گردند.
ـ عوارض احتمالی:
گسترش کشنده تومور به ریهها، کبد، مغز، یا سایر اعضای داخلی
ـ درمان:
نمونهبرداری (برداشت مقدار کمی از بافت یا مایع جهت بررسی آزمایشگاهی به منظور کمک به تشخیص) از ضایعات مشکوک به
