کتاب درمانی چیست؟

کتاب درمانی یک واژه قدیمی است. مفهوم اساسی کتاب درمانی، بازپروری از راه خواندن است. فکر کتاب درمانی از آن جا بر می خیزد که انسان به تعیین هویت با دیگران از راه ادبیات و هنر علاقمند است. كتاب درمانی تعامل بین خواننده و ادبیات است. در روش درمان با كتاب، مطالب خواندنی كه در اختیار خواننده قرار می‌گیرد، تاثیر درمانی و شفابخشی دارد.

اگرچه این مفهوم طیف گسترده ای از کاربری ها را در بر می گیرد، در این بخش ما تنها به کاربری آن در گستره کودکان و نوجوانان در بحران می پردازیم: زمانی که کودکان و نوجوانان با مشکلات اجتماعی، احساسی یا شخصی رو به رو هستند و نیاز به کتاب درمانی دارند.

متخصصین رشد و پرورش كودكان، بارها، كتاب درمانی را برای مواردی كه كودكان در فشارهای روحی مانند بستری بودن در بیمارستان، از دست دادن دوست و جدایی والدین،‌ یا در شرایط جنگ و رخداد های طبیعی همچون سیل و زلزله قرار می گیرند، توصیه كرده‌اند. ادبیات می‌تواند كودكان را در درك عواطف خود، همذات‌پنداری با شخصیت‌هایی كه احساس‌های مشابه را تجربه می‌كنند و نیز كسب بینشی نوین نسبت به چگونگی برخورد دیگران با همان مشكلات، یاری رساند.كتاب می‌تواند نقشی همچون آینه را برای كودكان بازی كند؛ به این معنا كه بازتاب‌‌دهنده‌ی ویژگی‌های ظاهری، روابط، احساس‌ها، اندیشه‌های آن‌ها در پیرامونشان باشد. همچنین كتاب می‌تواند چون پنجره‌ای رو به جهان باشد كه كودكان را به نگاه فراتری از خود و پیرامون‌شان دعوت كند تا با شخصیت‌ها و شرایط پیوند برقرار نمایند.

ادبیات به چهار شیوه در رشد عاطفی كودكان سهیم می‌شود:

نخست، ادبیات به كودكان ثابت می‌كند كه در بسیاری از احساس‌ها مانند دیگران هستند و این ‌كه بروز این احساس‌ها و عواطف در آن‌ها امری عادی و طبیعی است.
دوم، ادبیات، هرگونه احساس را از نقطه‌نظرهای گوناگون به بررسی می‌گیرد و تصویری كامل از آن به دست می‌دهد و برپایه‌ی اصولی، آن احساس ویژه را شناسایی می‌كند.
سوم، كنش‌های شخصیت‌های گوناگون نقطه‌نظرهایی را برای شیوه‌های برخورد با عواطفی ویژه ارائه می‌دهد.
چهارم، ادبیات به روشنی نشان می‌دهد كه هر فرد عواطف گوناگونی را تجربه می‌كند و دیگر این ‌كه این عواطف گاهی در تضاد و كشمكش با یكدیگر قرار می‌گیرند.
کودکان هنگام کتاب درمانی سه فرایند را تجربه می کنند: فرایند همانند ساز